0

Aldatıcı Korelasyon – Yanlış Yargılar

Posted by mgocean on August 15, 2018 in Kestirim, Strateji, Yönetici, Yönetim |

Üniversite mezunlarının suç işleme oranının diğer eğitim seviyesindeki insanlara göre düşük olması üniversite eğitiminin daha ahlaklı insanlar yetiştirdiğini gösterir mi?

Ayakkabılarınızla uyuduğunuz gecelerin sabahında başınızın ağrıyor olması, ayakkabılarınızın başınızı ağrıttığı anlamına mı gelir?

Gece uyurken ışığı açık kalan çocuklarda miyop teşhisi diğer çocuklara göre daha yüksektir.  Uyurken açık kalan ışık gözlerde miyopluğa mı sebep olur?

 

Bu çıkarımlar korelasyon kullanılarak bulunmuştur.

Öncelikle korelasyon kavramını netleştirelim. Korelasyon, iki olay ya da gerçek arasındaki bir bağlantı olup olmadığını, bağlantının tanımını ve bağın gücünü ölçen istatistiksel bir metottur.  Bilinçli ya da bilinçaltımızda bu korelasyonu her gün çok sayıda kullanırız ve işe de yarar.  “Yemek yemediğim zamanlarda karnım acıkır”, “klimanın boynuma soğuk üflemesinin ardından boynum tutulur” gibi basit çıkarımlar bile bir korelasyon sonucudur.

İki veri arasındaki bağlantıyı gösteren korelasyonlar her zaman bu iki şartı birbirleriyle ilişkili kılmıyor.  İşte bu noktada yorumlama faktörü ortaya çıkıyor.

Öncelikle korelasyon çeşitlerinden bahsedelim, “A” ve “B” faktörlerinin korelasyonunu incelediğinizde ve “A” ile “B” arasında bir bağlantı bulduğunuzda her zaman ” “A” faktörü “B” faktörünü ortaya çıkarır” sonucuna ulaşmış olmayız.  Aslında aşağıdaki muhtemel sonuçlardan birine varırsınız.

  1. “A”, “B”ye sebep olur Kış mevsiminde (A) güneş enerjisi verimliliği (B) düşer.
  2. (Aslında) “B”, “A”ya sebep olur. ->Daha çok itfaiyecinin (A) müdahale ettiği yangınlar (B) daha büyük olur.Aslında durum tersidir, bu çıkarımla daha az itfaiyeci ile müdahale ederek daha küçük yangın beklentisi içine girilebilir.  Halbuki müdahale eden itfaiyecilerin sayısını yangının büyüklüğü belirler.
  3. “A”, “B”ye sebep olurken aynı zamanda “B” faktörü de “A”ya sebep olur. -> Genelde “Yumurta Tavuk ikilemi” olarak adlandırdığımız ilişkilerdir.  Öğrencilerin motivasyonu artarsa öğrenme kabiliyetleri de artar. Aynı zamanda öğrenme kabiliyetinin artması da öğrencilerde bir motivasyon yaratır.  Basınç, (A) ısıya (B) sebep olur.  Aslında fizik derslerini hatırlarsak aynı zamanda belirli hacim ve ağırlıktaki gazın ısısını arttırırsanız basıncı arttırabilirsiniz.
  4. “A” ve “B” aslında denklemde olmayan bir “C” faktörü tarafından ortaya çıkmıştır. ->  Dondurma tüketiminin yükselmesi (A), havuz kazalarını (B) arttırır.  Aslında tabii ki her iki faktörü de arttıran etken yaz mevsiminin gelmesidir(C). Bir diğer örnek, ayakkabılarla uyumak (A) sabahında baş ağrısına (B) sebep olur.  Ancak başta ağrıya ve akşam ayakabılarla uyumaya sebep olan faktör büyük ihtimalle bir önceki akşam çok içilip, sarhoş olunmasıdır(C).
  5. “A”nın “B”yi etkilemesi tamamen bir tesadüftür. -> Deniz korsanlarının sayısının azalması küresel ısınmayı tetikler.   Amerikada kişi başı margarin tüketimi, boşanma oranlarını etkiler.  Senelik maddi hasarlı trafik kazaları ile Nicholas Cage’in rol aldığı film sayısı doğru orantılıdır.

Tembel düşünce yapımız çoğu zaman bulduğu ilk korelasyona balıklama atlar ve bunun kanıtları peşinde koşar.

Pensilvanya Üniversitesinin 1999’da yaptığı bir araştırmaya göre gece ışığı açık uyuyan çocukların miyop olma ihtimalinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.  Uyurken ışığın gözlere verdiği zarar üzerine araştırmalar derinleşmiştir ancak daha sonra Ohio Üniversitesinin araştırmasına göre, gece çocuğunu uykusunda daha rahat görmek için odasında ışığı açık bırakan “ebeveynler” aslında daha çok miyop olanlardı.  Doğal ve genetik olarak miyop ebeveynlerin çocuklarının miyop olma olasılığı daha yüksektir.

 

Korelasyonların doğruluğunu anlamak için çeşitli yöntemler de mevcut elbette.   Özellikle kontrol grubu testleri, A/B testleri korelasyonların doğruluğunu tespit edebilirsiniz.  Aynı zamanda korelasyon için kullanılan örneklem sayısını arttırmak tezinizin doğruluğunu kanıtlamak için faydalı bir başka yöntem.  Tabii korelasyona konu olan faktörlere (A&B) etki edebilecek diğer ortak diğer faktörleri (C) listelemek ve A&C, B&C arasındaki korelasyonları test etmek de yanıltıcı korelasyonları tespit etmek için önemli bir araçtır.

 

Herşeyden önce korelasyon tezimize aşık olmamak, teze biraz pesimist yaklaşmak ve diğer faktörleri gözönünde bulundurabilecek kadar objektif ve açık fikirli olmak zor ve önemlidir.  Bütün bunları içselleştiremiyorsak, sizden nefret eden birine bulduğunuz korelasyonunuzdan bahsedin, o kişi sizin adınıza tezinizi çürütmeye çalışacaktır 🙂

 

Tags: , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyright © 2006-2018 Güzel Blog All rights reserved.
This site is using the Desk Mess Mirrored theme, v2.0.3, from BuyNowShop.com.